De regels van Crescent

De opstelling

Je speelt met 2 door elkaar gehusselde spellen van 52 kaarten: 104 kaarten, elk in tweevoud. De app legt van elke kleur een Aas en een Heer apart: dit zijn de basiskaarten van de 8 fundamenten. De overige 96 kaarten vormen 16 stapels van 6 kaarten, allemaal met de beeldzijde omhoog.

Op het scherm vormen de stapels een hoefijzer: 4 stapels links, 8 bovenaan, 4 rechts. De fundamenten liggen in het midden, de vier Azen op de eerste rij, de vier Heren eronder. De app toont alleen de bovenste kaart van elke stapel: de kaarten eronder komen tevoorschijn wanneer je de bovenste speelt. De schema’s op deze site volgen dit plan en voegen onder elke kaart het nummer van de stapel en het aantal kaarten toe.

De toegestane zetten

• Je verplaatst slechts één kaart tegelijk, en alleen de bovenste kaart van een stapel.
• Op een andere stapel leg je haar op een kaart van dezelfde kleur en een aangrenzende rang, een hoger of een lager: de harten 8 op de harten 9 of op de harten 7.
• De rangen lopen rond: de Aas gaat op de Heer van dezelfde kleur, en de Heer op de Aas.
• Een stapel bevat maximaal 13 kaarten; daarboven weigert de app: “Deze stapel is vol; kies een andere bestemming”.

Voorbeeld uit het gewonnen spel op de pagina Voorbeelden: bij de 10e zet gaat de A♠ van stapel 10 op de H♠ van stapel 14.

Als een zet de regel niet volgt, weigert de app hem en geeft ze, met de interactieve regels, de reden: “Moet dezelfde kleur zijn”, “Moet een hogere of lagere rang zijn”.

De lege stapel

Een leeggemaakte stapel blijft leeg tot het einde: er kan geen kaart op worden gelegd (“Kan niet op een lege stapel plaatsen”). Elke leeggemaakte stapel haalt dus een plek weg om kaarten kwijt te kunnen.

De fundamenten

• De vier fundamenten van de Aas lopen op: Aas, 2, 3… tot de Heer, in de kleur van hun Aas.
• De vier fundamenten van de Heer lopen af: Heer, Vrouw, Boer… tot de Aas, in de kleur van hun Heer.
• Op een fundament lopen de rangen niet rond: er kan niets op een oplopende Heer en niets op een aflopende Aas.
• Een kaart gaat nooit van een fundament terug naar een stapel. Ze kan wel van het ene fundament naar het andere van dezelfde kleur gaan, als ze op de bovenste kaart aansluit.
• De basiskaart, de Aas of de Heer die aan het begin is neergelegd, beweegt nooit (“De basis van het fundament is vergrendeld”).

Het opnieuw delen

De knop Opnieuw delen pakt in elke stapel van twee of meer kaarten de onderste kaart en legt die bovenop; de volgorde van de andere kaarten verandert niet. Je hebt recht op 3 keer opnieuw delen per spel; de knop geeft aan hoeveel er nog over zijn en toont dan “Geen herverdeling meer”. Opnieuw delen telt niet als zet, en de zetten die ervoor zijn gespeeld kun je niet meer ongedaan maken.

Voorbeeld: bij de eerste keer opnieuw delen in het gewonnen spel gaat stapel 1 van 2♥ 9♣ B♦ B♦ (van onder naar boven) naar 9♣ B♦ B♦ 2♥: de 2♥ van onderaan ligt nu bovenop.

Het einde van het spel

Het spel is gewonnen als op elk van de 8 fundamenten 13 kaarten liggen: alle 104 kaarten liggen er. Het is vast als er geen zet meer mogelijk is en er geen keer opnieuw delen meer over is: de app meldt dat en biedt aan de laatste zet ongedaan te maken of een nieuw spel te starten.

Wat de app extra doet

• Tikken op een stapel: als maar één plek de bovenste kaart accepteert, gaat de kaart daarheen; anders wordt de stapel geselecteerd en tik je op de bestemming. Dubbeltikken en slepen werken ook.
• Loslaten op de fundamenten: een kaart die je ergens in het fundamentgebied loslaat, gaat naar het fundament van zijn kleur dat de kaart accepteert.
• Ongedaan maken: tot de laatste 100 zetten; de zettenteller gaat weer omlaag. Na een herverdeling begint de geschiedenis opnieuw bij nul.
• Spelcode: elke deal heeft een code (bijvoorbeeld CR1-N-AAAAAAB) waarmee je dezelfde deal opnieuw krijgt.
• Geen score: de app telt de tijd en het aantal zetten.

De keuzes van de app en de traditionele regel

De app volgt de traditionele regel zoals beschreven in boeken over patience: afgezien van de basiskaarten, stapels van zes, opbouwen per kleur in beide richtingen met overgang van Heer naar Aas, een lege stapel wordt nooit aangevuld, drie herverdelingen. De app deelt alle kaarten open uit en het scherm toont alleen de bovenste kaart, wat voor de speler op hetzelfde neerkomt. In de literatuur worden ook varianten genoemd die de app niet biedt: Crescent Four (een vierde herverdeling is toegestaan); gesloten uitdeling (alleen de bovenste kaart van elke stapel ligt bij de start open; de andere worden omgedraaid zodra ze vrijkomen).